दाङका दुग्ध किसानले लगानी अनुसारको मूल्य पाएनन्

-



     सफल आवाज    
     कार्तिक ८ गते २०८३ मा प्रकाशित



घोराही, ८ कात्तिक। दाङका दुग्ध उत्पादक किसानहरू मेहनत र लगानी अनुसारको मूल्य पाउन नसक्दा मारमा परेका छन्। पशुपालन व्यवसायमा ठूलो लागत लागे पनि सोही अनुसारको प्रतिफल नपाउँदा किसानहरू निराश बनेका हुन्।

उत्पादक र उपभोक्ता दुवै मारमा

दूधको मूल्य शृङ्खलामा समस्या देखिँदा किसानले न्यून मूल्य पाउने र उपभोक्ताले भने तुलनात्मक रूपमा महँगो मूल्य तिर्नुपर्ने अवस्था छ। किसानबाट कम मूल्यमा दूध खरिद गरी डेरी व्यवसायीहरूले उपभोक्तालाई महँगोमा बिक्री गर्ने गरेका छन्।

घोराही उपमहानगरपालिका–२ रामपुरका ‘ग्रिन लक्ष्मी गाई तथा भैँसी फार्म’का सञ्चालक गोपाल खनालका अनुसार:

  • भैँसीको दूध: डेरीलाई बिक्री गर्दा प्रतिलिटर बढीमा रु ७५ सम्म मात्र पाइन्छ।
  • गाईको दूध: प्रतिलिटर रु ६५ मा बिक्री गर्नुपर्ने बाध्यता छ।
  • उपभोक्ता मूल्य: डेरीहरूले त्यही दूध उपभोक्तालाई प्रतिलिटर रु १०० सम्ममा बिक्री गर्दै आएका छन्।

उत्पादन लागत वृद्धि तर किसानको आम्दानी घट्दो

पशुका लागि आवश्यक दाना, चोकर, घाँस, औषधि, पशु उपचार, विद्युत् र यातायात खर्च निरन्तर बढ्दै गएको छ। बजारसम्म दूध पुर्‍याउँदा हुने ढुवानी र समयको हिसाब गर्दा किसानको वास्तविक आम्दानी अझ कम हुने गरेको छ। तर, यति हुँदाहुँदै पनि मूल्य निर्धारण प्रक्रियामा किसानहरूको सहभागिता गराइँदैन।

डेरी व्यवसायीद्वारा दुग्धजन्य पदार्थको मूल्य वृद्धि

किसानले पाउने दूधको मूल्य यथावत् रहे पनि डेरी व्यवसायी समिति घोराहीले गत असोज १५ गतेदेखि लागू हुने गरी दुग्धजन्य पदार्थको मूल्य भने बढाएका छन्। हाल बजारमा:

  • दही: प्रतिलिटर रु १४०
  • पनिर: प्रतिकिलो रु ९००
  • घीउ: प्रतिकिलो रु १,४५० पुर्‍याइएको छ।

किसानका मुख्य मागहरू

व्यावसायिक पशुपालनलाई जोगाउन र किसानलाई प्रोत्साहन गर्न दुग्ध उत्पादकहरूले देहायका माग अघि सारेका छन्: १. दुधको मूल्य निर्धारण गर्दा उत्पादन लागतको वैज्ञानिक हिसाब गरिनुपर्ने।

२. मूल्य निर्धारण समिति वा प्रक्रियामा किसानहरूको अनिवार्य प्रतिनिधित्व हुनुपर्ने।

३. उत्पादनदेखि उपभोक्तासम्म पुग्ने क्रममा हुने लागत र मुनाफाको विवरण पारदर्शी बनाइनुपर्ने।

४. बजारसम्म दूध पुर्‍याउँदा लाग्ने यातायात तथा श्रम खर्चको उचित मूल्याङ्कन हुनुपर्ने रहेका छन्।