विचार / वार्ता

शैक्षिक मजदुर: ज्ञान बाँड्ने हातहरूको आफ्नै भविष्य किन असुरक्षित ?

शिक्षकलाई राष्ट्रनिर्माता भनेर सम्मान गर्ने समाजले उनको श्रमको मूल्य, पेशागत सुरक्षा र मर्यादित जीवनको प्रश्नलाई कहिलेसम्म उपेक्षा गरिरहने ? बिहानको घण्टीसँगै विद्यालय प्रवेश गर्ने शिक्षकले दिनभरि अरूको भविष्य निर्माण गर्ने जिम्मेवारी बोक्छ। ऊ अक्षर सिकाउँछ, चेतना जगाउँछ, प्रश्न गर्न प्रेरित गर्छ र विद्यार्थीका सपनालाई आकार दिन्छ। कक्षाकोठामा ऊ ज्ञानको स्रोत हो, समाजमा आदर्श व्यक्तित्व र सार्वजनिक समारोहमा राष्ट्रनिर्माता। तर विद्यालयको घण्टी बन्द भएपछि त्यही शिक्षक आफ्नो घरभाडा, छोराछोरीको शिक्षादीक्षा, परिवारको उपचार खर्च र अनिश्चित भविष्यको हिसाब गर्न बाध्य हुन्छ। सम्मानका… पुरा पढौ

सबै ‘ठीकै छ’ भन्छन्, तर ठीक कोही छैनन्

बिहान उठेदेखि नै हामी दौडिरहेका हुन्छौं । कोही वैदेशिक रोजगारीका लागि भिसा र एजेन्टको चक्करमा छन्। कोही महिनाको अन्त्यमा ऋणको किस्ता तिर्न हतारिएका छन्। कोही परीक्षाको नतिजा र सेटल हुने दबाबमा छन् । सामाजिक सञ्जालमा अरूको चम्किलो जीवन देखेर हामी आफ्नो जीवनलाई झन् सानो ठान्न थाल्छौं । बाहिरबाट सबै सामान्य देखिए पनि भित्र धेरै मन थाकेका छन् । तर हाम्रो समाजमा म ठीक छैन भन्न सक्दैनाैं । कसैले के छ भनेर सोध्यो भने हाम्रो उत्तर प्रायः एउटै हुन्छ- ठीकै छ,… पुरा पढौ

हाम्रा मुद्दाः जलवायु न्याय, वित्त र पर्वतीय विषय-मन्त्री चौधरी

अन्ताल्या (टर्किए), ३० कात्तिक। कृषि, वन तथा पर्यावरणमन्त्री गीता चौधरीले नेपालको मुख्य मुद्दा जलवायु न्याय, वित्त र पर्वतीय विषय भएको बताउनुभएको छ । नेपालले टर्किएको अन्ताल्यामा जारी जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सम्मेलन (कोप–३१) मा उक्त बिषय प्रमुख मुद्दाका रुपमा उठाएको छ । सम्मेलनमा नेपालको नेतृत्व गर्नुभएका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल स्वदेश फर्किएपछि यही नोभेम्बर १४ देखि नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व कृषिमन्त्री गीता चौधरीले गर्नुभएको छ । उहाँले पर्वतीय क्षेत्रको जोखिम, भोटेकोशी बाढीबाट भएको क्षति, हानि तथा नोक्सानी कोषको पहुँच र अनुदानमा आधारित… पुरा पढौ

विश्व राजनीतिमा वामपन्थी उपस्थितिका नयाँ संकेत : एमालेका लागि आत्मसमीक्षाको समय

काठमाडाैं, ३० कात्तिक । विश्व राजनीतिलाई नियाल्दा एउटा कुरा स्पष्ट देखिन्छ—विचारधारामा आधारित राजनीति समाप्त भएको छैन। बरु समय र परिस्थितिअनुसार नयाँ बहस, नयाँ स्वरूप र परिवर्तित प्राथमिकतासहित अगाडि बढिरहेको छ। भारतको राजस्थानस्थित नोखा नगरपालिकामा १४ सेप्टेम्बर २०२६ मा सम्पन्न स्थानीय निर्वाचनमा भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी) ले ४५ मध्ये २९ सिट जित्नु वामपन्थी राजनीतिका लागि उल्लेखनीय परिणाम हो। त्यस्तै, भियतनामको सन् २०२६ को संसदीय निर्वाचनमा ५०० मध्ये ४८२ सिट कम्युनिस्ट पार्टीले प्राप्त गरेको छ। ब्राजिलमा वामपन्थी श्रमिक आन्दोलनबाट उदाएका लुला दा… पुरा पढौ

‘पुराना घर सजाउँदै पर्यटक लोभ्याउँदै’(आलेख)

बागमती, २७ कात्तिक । त्रिभुवन राजपथअन्तर्गत भीमफेदी बजार क्षेत्रबाट करिब चार किलोमिटरको दूरीमा पर्छ सुुन्दर सुपिङ गाउँ । मकवानपुरको भीमफेदी गाउँपालिका–५ मा रहेको यो गाउँ पनि देशका अन्य गाउँ जस्तै बढ्दो बसाइँसराइको चपेटामा परेको छ । बढ्दो बसाइँसराइले घरहरू खाली हुँदै जान थालेको यो गाउँमा पछिल्लो एक वर्षयता भने पर्यटकीय चहलपहल बढ्दै गएको छ । बसाइँसराइका कारण खाली हुँदै गएका पुराना घरलाई पर्यटन व्यवसायीहरूको पहलमा साजसज्जासहित रिसोर्टकै स्वरुपमा घरवासको प्रत्यक्ष अनुभूति गर्न सकिने किसिमको सुपिङ गोर्ज क्याम्प सञ्चालन गरिएको हो… पुरा पढौ

तिहार र नेपाली अर्थतन्त्र: सांस्कृतिक पर्वको आर्थिक आयाम

काठमाडाैं, २२ कात्तिक । नेपालको दोस्रो ठूलो र प्रमुख चाड तिहार (दिपावली) केवल धार्मिक, सांस्कृतिक तथा पारिवारिक मिलनको पर्व मात्र होइन, यो नेपाली अर्थतन्त्रको एक महत्त्वपूर्ण संवाहक पनि हो। शरद ऋतुको रमाइलो मौसममा मनाइने यो ५ दिने पर्वले मुलुकको समग्र बजारमा नयाँ तरंग, उत्साह र चलायमानता लिएर आउँछ। यमपञ्चकका रूपमा मनाइने तिहारका पाँचै दिन (काग तिहार, कुकुर तिहार, गाई/लक्ष्मी पूजा, गोवर्धन पूजा र भाइटीका) मा हुने उपभोग, किनमेल र व्यापारिक गतिविधिले देशभित्र खर्बौं रुपैयाँको आर्थिक कारोबार गराउँछ। प्राकृतिक रूपमा बाली… पुरा पढौ

महिला नेतृत्व र नयाँ राजनीतिक सोच-विष्णु गुरुङ (एकता)

काठमाडाैं, २१ कात्तिक । परिवर्तनको तीव्र आकांक्षा बोकेर विदेशको सुविधायुक्त जीवनलाई पछाडि छाड्दै आफ्नै माटोमा केही गर्ने अठोटका साथ स्वदेश फर्किएकी एक जुझारु र संघर्षशील महिला नेतृ हुनुहुन्छ, विष्णु गुरुङ (एकता)। लामो समयदेखि सामाजिक सेवा, महिला सशक्तीकरण, पर्यटन र नागरिक अधिकारको क्षेत्रमा सक्रिय उहाँले हाल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को केन्द्रीय सदस्यकाे रूपमा जिम्मेवारी सम्हालिरहनुभएकाे छ। समाजसेवाको दायराबाट मात्र राज्यका ठूला संरचनागत समस्या समाधान नहुने महसुस गरेर नीति र कानुन निर्माणको तहमा होमिनु भएकी गुरुङसँग गरिएको यो अन्तरवार्तामा देशको वर्तमान… पुरा पढौ

कोप-३१ को तयारीः कार्बन बिक्रीका लागि बजार सुनिश्चितता खोजिँदै

काठमाडौं, १८ कात्तिक। नेपालले आगामी जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सम्मेलन (कोप–३१) मा कार्बन व्यापारलाई सहज, प्रभावकारी र लाभदायी बनाउन कार्बन क्रेडिटको अन्तरराष्ट्रिय बजार सुनिश्चितताको विषय पनि प्रखररुपमा उठाउने भएको छ । आगामी सोमबारदेखि टर्कीको अन्ताल्यामा हुने सम्मेलनका लागि नेपालले कार्बन क्रेडिटको बजार पहुँच, व्यापार सहजीकरण तथा यसबाट प्राप्त हुने लाभ सुनिश्चित गर्ने विषय समेटेर राष्ट्रिय स्थितिपत्र तयार गरेको हो । नेपालको स्थितिपत्रको ११औँ नम्बरको बुँदामा कार्बन बजारको एजेण्डालाई समावेश गरिएको छ । सन् २०१५ को नोभेम्बर ३० देखि डिसेम्बर १२… पुरा पढौ

दैलेख : पीडा र परिवर्तनको आशा

काठमाडाैं, १५ कार्तिक । कहिलेकाहीँ यात्रा केवल गन्तव्यसम्म पुग्नका लागि मात्र होइन, समाज र मानिसहरूलाई नजिकबाट बुझ्न तथा जीवनका नयाँ पाठ सिक्नका लागि पनि हुन्छ। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको 'हामी आउँदैछौँ' अभियानअन्तर्गत गण्डकी प्रदेशबाट कर्णालीको दैलेखसम्मको मेरो यात्रा यस्तै एउटा अविस्मरणीय अनुभूति बन्यो। यस क्रममा जनताका आशा, अपेक्षा र दैनिक जीवनका वास्तविक समस्यालाई नजिकबाट नियाल्ने, आत्मीय सम्बन्ध स्थापित गर्ने र आफ्नो राजनीतिक जिम्मेवारीलाई थप गम्भीरताका साथ महसुस गर्ने अवसर प्राप्त भयो। यात्राको सुरुवात : नयाँ भूगोल, नयाँ जिम्मेवारी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीद्वारा… पुरा पढौ

पिचमा क्रिकेट : नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) ले चलायमान बन्दै अर्थतन्त्र

काठमाडाैं, ९ कार्तिक । नेपाली खेलकुदको इतिहासमा नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) एउटा खेल उत्सव मात्र नरहेर देशको अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउने बलियो माध्यम बनेको छ। काठमाडौँको त्रिभुवन विश्वविद्यालय क्रिकेट मैदानमा आजदेखि सुरु भएको एनपिएलको तेस्रो संस्करणले घरेलु क्रिकेटको व्यावसायिक यात्रालाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याएको छ। नेपाल क्रिकेट सङ्घ (क्यान) का अनुसार यस सिजनमा एनपिएलमार्फत करिब १.५ अर्ब (१ अर्ब ५० करोड) रुपैयाँ बराबरको आर्थिक कारोबार (Turnover) हुने अनुमान गरिएको छ। यस प्रतियोगिताले नेपालको खेलकुद क्षेत्रमा व्यावसायिकता भित्र्याउनुका साथै विज्ञापन, पर्यटन, हस्पिटालिटी, सञ्चार… पुरा पढौ