
काठमाडौं, १३ असाेज। राष्ट्रिय आदिवासी जनजाति महिला महासंघको आयोजनामा प्रथम अन्तर्राष्ट्रिय आदिवासी महिला तथा किशोरी दिवस (International Day of the World’s Indigenous Women and Girls) सोमबार काठमाडौँमा भव्य रूपमा सम्पन्न भएको छ।
‘विश्वभरका आदिवासी महिला तथा किशोरीहरूको योगदानको कदर गर्दै उनीहरूले सामना गरिरहेका चुनौतीहरूप्रति अन्तर्राष्ट्रिय ध्यानाकर्षण गराउने’ उद्देश्यका साथ आयोजित सो कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो।
संयुक्त राष्ट्रसंघले हरेक वर्ष ५ सेप्टेम्बरलाई अन्तर्राष्ट्रिय आदिवासी महिला तथा किशोरी दिवसका रूपमा मनाउने ऐतिहासिक निर्णय गरेबमोजिम नेपालमा पनि यसलाई विशेष महत्वका साथ मनाइएको हो।
समारोहमा विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तित्व, अधिकारकर्मी तथा प्रतिनिधिहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको थियो। कार्यक्रममा बोल्दै वक्ताहरूले आदिवासी महिला र किशोरीहरूले समाज, संस्कृति तथा मौलिक पहिचानको संरक्षणमा खेलेको भूमिकाको चर्चा गर्दै उनीहरूका मुद्दा र अधिकारलाई नीतिगत तहसम्म पुर्याउनुपर्नेमा जोड दिएका थिए।
कार्यक्रम भव्य र व्यवस्थित रूपमा सम्पन्न गर्दै आदिवासी महिला तथा किशोरीका हक र अधिकारको वकालतमा महत्त्वपूर्ण इटा थपेकोमा आयोजक संस्था राष्ट्रिय आदिवासी जनजाति महिला महासंघप्रति सहभागीहरूले धन्यवाद तथा आभार व्यक्त गरेका छन्।



१. दिवसको पृष्ठभूमि र इतिहास
- ऐतिहासिक उत्पत्ति: सन् १९८३ मा बोलिभियामा आयोजित पहिलो ‘इन्डिजेनस महिलाहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन’ले १७८१ मा औपनिवेशिक शासनविरुद्ध विद्रोह गर्दा मारिएकी आइमारा आदिवासी योद्धा बार्टोलिना सिसा (Bartolina Sisa) को स्मृतिमा ५ सेप्टेम्बरलाई विश्व आदिवासी महिला दिवसका रूपमा मनाउन सुरु गरेको थियो।
- संयुक्त राष्ट्रसंघको घोषणा: पछि संयुक्त राष्ट्रसंघले आदिवासी महिला तथा बालिकाहरूको विशेष अधिकार, संस्कृति, र पहिचानलाई विश्वभर प्रवर्द्धन गर्न ५ सेप्टेम्बरलाई “International Day of the World’s Indigenous Women and Girls” का रूपमा संस्थागत मान्यता दियो।
२. यो दिवस मनाउनुको मुख्य उद्देश्य
- संस्कृति र परम्पराको संरक्षण: आदिवासी समुदायको परम्परागत ज्ञान, भाषा, र सांस्कृतिक धरोहर बचाउन महिला र बालिकाहरूले खेलेको भूमिकाको कदर गर्ने।
- अधिकार र समानताको वकालत: लैङ्गिक तथा जातीय विभेद, गरिबी, र स्रोतसाधनबाट बञ्चित हुनुपरेको अवस्थाविरुद्ध आवाज उठाउने।
- नेतृत्व प्रवर्द्धन: जल, जमिन, र जङ्गलजस्ता प्राकृतिक स्रोतहरूको संरक्षणका साथै समाजमा नीति निर्माण तहमा आदिवासी महिलाहरूको सहभागिता सुनिश्चित गर्ने।
३. नेपालमा दिवसको सन्दर्भ र सान्दर्भिकता
नेपाल एक बहुसांस्कृतिक र बहुजातीय मुलुक हो, जहाँ कुल जनसङ्ख्याको करिब ३५% हिस्सा आदिवासी जनजातिहरूले ओगटेका छन्। नेपालमा राष्ट्रिय आदिवासी जनजाति महिला महासङ्घ (NIFWWFN) लगायतका सङ्घसंस्थाहरूले यो दिवस विशेष उत्साहका साथ मनाउँदै आएका छन् ।
- सचेतना तथा सांस्कृतिक कार्यक्रम: नेपालमा विभिन्न आदिवासी जनजाति (थारू, मगर, गुरुङ, तामाङ, नेवार, राई, लिम्बू, शेर्पा आदि) का महिला अधिकारकर्मी तथा सङ्घसंस्थाहरूले विचार गोष्ठी, सांस्कृतिक र्याली, र अन्तर्क्रिया कार्यक्रमहरू आयोजना गर्दछन्।
- अधिकार र समावेशिताको माग: नेपालको संविधान र कानूनले महिला अधिकारको ग्यारेन्टी गरे पनि व्यावहारिक रूपमा बहुसांस्कृतिक र पछाडि पारिएका आदिवासी महिला तथा बालिकाहरूका मुद्दाहरू (जस्तै: मातृभाषामा शिक्षा, प्राकृतिक स्रोतमाथिको अधिकार, र निर्णय प्रक्रियामा प्रतिनिधित्व) लाई प्राथमिकता दिन सरकारसँग माग गरिन्छ।
- आदिवासी बालिकाहरूको सशक्तीकरण: सीमान्तकृत समुदायका बालिकाहरूको गुणस्तरीय शिक्षा, बालविवाह अन्त्य, र हिंसाविरुद्ध जनचेतना फैलाउन यस दिवसलाई मुख्य अवसरका रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
निष्कर्ष
यो दिवस केवल उत्सव मनाउनका लागि मात्र नभई आदिवासी महिला र बालिकाहरूलाई समाज र राज्यका सबै निकायमा सम्मानजनक स्थान, आत्मनिर्णयको अधिकार, र न्याय दिलाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्ने एउटा महत्त्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय मञ्च हो।








पोखरा, ६ मंसिर । पोखरा ३, नदिपुर भिसि मार्गमा रहेको माउन्ट अन्नपूर्ण माध्यमिक विद्यालयमा दुईदिने…
काठमाडौं, ६ मंसिर । गरिमा विकास बैंक लिमिटेडले आफ्नो २०औँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा ‘स्वस्थ जीवनशैलीका लागि…
पोखरा, ६ मंसिर । आन्तरिक राजश्व कार्यालय पोखराका मुख्य कर अधिकृत शिवप्रसाद ढुंगानाले कर प्रशासन…
पोखरा, ६ मङ्सिर । कन्या क्याम्पस पाेखराकाे ३२ औँ साधारण सभा तथा १० औँ अधिवेशन… 




