विचार / वार्ता

सुब्बाको यात्रा-कलाकार, समाजसेवी र उद्यमीसम्म (आलेख)

काठमाडौं, १५ मङ्सिर । “चुलो बल्ने, जीवन चल्ने रोजगारी पाए काम सानो ठूलो हुन्न भन्ने युवा भए सकिन्छ, समृद्ध नेपाल बनाउन सकिन्छ सुखी नेपाली बनाउन । ...” गायिका भूमिका लिम्बु सुब्बाले यो गीत त्यतिबेला लेख्नुभएको थियो, जतिबेला युवाहरुको ठूलो जमात रोजगारका लागि विदेसिने क्रम बढ्दै थियो । त्यही युवामा आएको उदासीन अवस्था, गाउँपाखा रित्तिदै गएको दृश्य र रोजगारीका लागि भौंतारिएका युवाहरुको मुहार देखेर उहाँको कलमले यो गीत रच्यो । प्रेरणा, उत्साह र स्वदेशमै केही गर्न सकिन्छ भन्ने आत्मविश्वास जगाउने हेतुले… पुरा पढौ

कूटनीति र पर्यटनको अन्तरसम्बन्ध (विचार)

काठमाडौं, ८ मङ्सिर । कुनै पनि देशले आफ्नो विकास गर्दा त्यसको भौगोलिक विशिष्टताका आधारमा गर्नुपर्छ । नेपालको भौगोलिक विशिष्टता भनेको प्रकृति र संस्कृति नै हो । प्रकृति र संस्कृतिको जगेर्ना गर्दै पर्यटक भित्र्याउन सकेमा आर्थिक विकास सम्भव छ । यसैले मुलुकको दिगो विकास हासिल गर्ने मुख्य क्षेत्र भनेकै पर्यटन हो । पर्यटन क्षेत्रको प्रवद्र्धनबाट फराकिलो आर्थिक वृद्धि, समावेशी विकास तथा वातावरणमा दिगोपना ल्याई जलवायु परिवर्तनबाट हुने जोखिम न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ भन्ने तथ्य स्थापित भएको छ । प्राकृतिक, सांस्कृतिक, धार्मिक एवं… पुरा पढौ

मानसिक स्वास्थ्य सेवा सुदृढ गर्ने उपाय (विचार)

काठमाडौं, २७ कात्तिक। नेपालमा आधुनिक मानसिक स्वास्थ्य सेवाको इतिहास धेरै लामो छैन । शताब्दीयौँसम्म मानसिक रोगलाई धार्मिक वा सांस्कृतिक दृष्टिले हेरिन्थ्यो । उपचारका लागि झारफुक, धामी–झाँक्रीको धार्मिक साधनामा भर पर्नुपर्ने स्थिति थियो । देशमा मानसिक रोगको समस्या बढ्दो रूपमा रहेको छ । मानसिक स्वास्थ्य सेवालाई अझ सुढृढ तथा सशक्त पार्नुपर्ने अति आवश्यक छ । त्यसका लागि धेरै उपायहरू हुन सक्छन् ः मानसिक स्वास्थ्य सेवामा सचेतना बढाउने ः मानसिक रोगप्रति अहिले पनि गाउँदेखि शहरसम्म नै पर्याप्त जनचेतना भएको पाइँदैन । यसप्रतिको… पुरा पढौ

बाँझो जमिनमा माछा खेती गरौँ, युवा पलायन रोकौँ : प्रोफेसर भुजेल (अन्तर्वार्ता)

काठमाडौं, २२ कात्तिक । थाइल्याण्डस्थित एसियन इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीमा मत्स्य विषयका रिसर्च एसोसिएट प्रोफेसर तथा एक्वा सेन्टरका डाइरेक्टर डा रामचन्द्र भुजेलले नवीनतम प्रविधिको प्रयोग गरी माछा उत्पादन व्यवसाय सञ्चालन गरिए प्रोेटिन युक्त खाद्य सुरक्षामा सहयोग पुर्‍याउनुका साथै युवा पङ्क्तिलाई ठूलो सङ्ख्यामा रोजगारी दिलाउन सकिने बताउनुभएको छ । मत्स्य अध्ययन र अनुसन्धानका क्षेत्रमा विश्वमै ख्याति कमाएको उक्त इन्स्टिच्युटमा तीन दशकदेखि माछासम्बन्धी कार्यक्रममा उच्च शिक्षा अध्यापनका साथै अनुसन्धान र तालिम प्रदान गर्दै आउनुभएका डा भुजेलले छोटो समयमा धेरै आर्थिक लाभप्राप्त गर्न सकिने… पुरा पढौ

नेपालको जलवायु प्रतिबद्धता, साझा सहकार्य र तत्कालीन कार्यको आह्वान

काठमाडौं, २२ कात्तिक । नेपालले जलवायु परिवर्तनका सम्बन्धमा विश्वसामु साझा सहकार्य, जलवायु न्याय र दिगो भविष्यका लागि तत्कालीन कार्यको आह्वान गरेको छ । जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय संरचना महासन्धिका पक्ष राष्ट्रहरूको ३०औँ सम्मेलन (कोप–३०) पूर्वसन्ध्यामा यही कात्तिक २० र २१ गते भएको ‘लिडर समिट’मा नेपालले सो आह्वान गरेको हो । वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव डा राजेन्द्रप्रसाद मिश्रले नेपालको तर्फबाट वक्तव्य दिँदै नेपालले प्रकृतिमैत्री प्रणाली र वातावरणीय संरक्षणलाई सधैँ प्राथमिकतामा राखेको उल्लेख गरेको राससलाई जानकारी दिए। “हाम्रो ४६ प्रतिशत भूभाग… पुरा पढौ

महिनावारीसँग जोडिएको स्वास्थ्य (विचार)

काठमाडौं, १७ कात्तिक। किशोरी र महिलाको महिनावारीका बारेमा अनेक वृत्तचित्र, चलचित्र बनेका छन् र ४०–४५ वर्षपछि महिलाको रजनोवृत्ति अर्थात् महिनावारी बिस्तारै सुक्दै जाने समस्याका बारेमा न त प्रायः छलफल हुन्छ, न यसका बारेमा महिला स्वास्थ्यसम्बन्धी अनुसन्धान गरिन्छ । महिनावारी सुक्नु रोग होइन तर जसरी महिनावारी हुँदा कसैकसैलाई साधारण समस्या हुन सक्छ, महिनावारी सुक्दा पनि साधारण समस्या देखापर्नु स्वाभाविक हो भनेर बुझ्नसके महिलालाई सजिलो हुने थियो । “मेरो महिनावारी ४५ वर्षमा सुकेको थियो । पहिले त मलाई केही तातो हुने, खलखली… पुरा पढौ

६ सय वर्षदेखिको इतिहासको साक्षी झुप्राङकोट (आलेख)

गण्डकी, १६ कात्तिक। ऐतिहासिक एवं धार्मिक महत्वको झुप्राङकोट मन्दिर जहाँ रहेको शिलालाई प्राचीनकालदेखि देवीका रुपमा पूजाआजा गरिँदै आइएको छ । मन्दिर परिसर क्षेत्रबाट उत्तरपूर्वतर्फ चाँदी जस्तै टलक्क टल्कने माछापुच्छ्रे हिमालसहितको मनोरम हिमशृङ्खला त दक्षिण पश्चिमतर्फ पर्यटन राजधानी पोखराको मुख्यबजार क्षेत्रसहितका दृश्य एकैठाउँबाट नियाल्न सकिने हुँदा यहाँ आउने जो कोही लोभिने गरेका छन् । नेपालका बाइसेचौबिसे राजाहरूको पालादेखिको इतिहास झुप्राङकोटसँग जोडिनुले पनि यहाँको महिमा र गरिमा अझै बढाएको छ । इतिहासविद् ठाकुरप्रसाद त्रिपाठीका अनुसार १५औँ शताब्दीमा तत्कालीन कास्कीकोटका राजा कुलमण्डन शाहका… पुरा पढौ

मृत्युलाई जितेका श्रेयसले भने, ‘सुशासनयुक्त देशकाे सपना देखेका छौं’

काठमाडौं, २९ असाेज । गत भदाैकाे २३ र २४ गते भएकाे जेन्जीकाे आन्दाेलनकाे क्रममा गाेली लागेर शक्त घाइते भएका भक्तपुरका श्रेयस न्याैपानेले मृत्युलाई जितेका छन् । अध्ययनले, सूजबूजले, सामाजिक चिन्तनले, सद्भाव, सहयाेग र मृदुभाषि हँसिलाे मुहारका उनले आफ्नै मातृभूमिमा केहि हाेस्, केहि गर्न सकियाेस् र राज्यले त्याे वातावरण् बनाउनुपर्ने र सुशासनयुक्त मुलुककाे सपना देखेका छन् । श्रेयस न्यौपाने जी जेन्जीकाे सपना, गन्तव्यका कुरा र आन्दाेलनकाे अनुभव बताउनु हुन्छ ? धन्यवाद, सफल आवाज परिवारलाई । मलाई यहाँ आफ्नाे अनुभव र बिचार… पुरा पढौ

दृष्टि सुरक्षित राख्नु नै उज्यालो भविष्यको पहिलो कदम-डा मिश्र

काठमाडौं, २३ असोज। ‘आफ्नो आँखालाई माया गरौँ’ भन्ने नाराका साथ आज नेपालसहित विश्वभर नै विश्वदृष्टि दिवस मनाइँदैछ । हरेक वर्ष अक्टोबर महिनाको दोस्रो बिहीबारलाई विश्व दृष्टि दिवसका रुपमा विविध कार्यक्रम आयोजना गरी विश्वभर नै मनाउने गरिन्छ । यस वर्षको नाराले व्यक्तिगत दृष्टि स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दिने र सबैका लागि सर्वसुलभ र गुणस्तरीय आँखा उपचार सेवा सुनिश्चित गर्ने रहेको छ । सन् १९९८ को अक्टोवर ८ गतेदेखि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन तथा अन्धोपन न्यूनीकरण कार्यमा संलग्न अन्तरराष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाको छाता सङ्गठन (International Agency… पुरा पढौ

दसैँले रोग नबोकाओस्, अस्पतालको बास नहोस्(विचार)

काठमाडौं, १३ असोज । असोज महिना वातावरणीय हिसाबले जति रमणीय हुन्छ, धार्मिक तथा सांस्कृतिक हिसाबले झनै स्वास्थ्यको दृष्टिले पनि त्यति नै महत्वपूर्ण मानिन्छ । नेपालीहरुको सबैभन्दा ठूलो चाड बडादसैँको आफ्नो सांस्कृतिक महत्व भए पनि सबै घरपरिवार, सदस्य भेट हुने, फुर्सदका साथै रमाइलो गर्ने, नयाँ लुगा लगाउने तथा मासु खाने, पर्वका रुपमा स्थापित भएकाले सबैलाई एक सूत्रमा बाँध्छ । चाडपर्व भन्नेबित्तिकै पहिलो ध्यान खानेकुरामा पुग्ने गर्दछ । त्यसमा दसैँ र मासुको सम्बन्ध नङ र मासुको जस्तो छ । बलि दिन, मजाले… पुरा पढौ