विचार / वार्ता

मैले नबुझेको विकास

नेपालमा “विकास” भन्ने शब्द धेरै सुनिन्छ। राजनीतिक भाषणमा, चुनावी कार्यक्रममा, सरकारी योजनामा सबैतिर विकासको कुरा हुन्छ। तर कहिलेकाहीँ म आफैँलाई सोध्छु, के हामीले विकासलाई साँच्चै बुझेका छौँ ? कि हामीले विकासलाई केवल देखिने ठूला संरचनासँग मात्र जोडेर बुझिरहेका छौँ? नेपालमा प्रायः विकास भनेको ठूला पूर्वाधार बनाउनु भनेर बुझिन्छ। नयाँ सडक बन्यो भने विकास, ठूलो पुल बन्यो भने विकास, ठूला भवन र आयोजनाहरू बने भने विकास भयो भनेर हामीले मान्ने गरेका छौँ। यस्ता संरचना देशको लागि आवश्यक छन्, यसमा कुनै शंका… पुरा पढौ

आँखा लोभ्याउने ‘रंगीचंगी’ खाना: आकर्षण कि स्वास्थ्य माथिको गम्भीर खेलबाड ?

काठमाडाैं । बजार जाँदा हाम्रो आँखा सबैभन्दा पहिले कहाँ अडिन्छ ? टलक्क परेको रातो सस, चम्किलो पहेँलो जुस, वा रंगीबिरंगी मिठाई र स्न्याक्स । स्वाद जिब्रोले चाख्नुअघि नै आँखाले त्यसको 'टेस्ट' लिइसकेको हुन्छ । खाद्य उद्योगले उपभोक्ताको यही मनोविज्ञानलाई दशकौँदेखि हतियार बनाउँदै आएको छ । तर, प्रश्न उठ्छ- के यी रङहरू वास्तवमै सुरक्षित छन् ? के नेपालको नियमनकारी निकायले हाम्रो थालमा पस्किइने यो 'केमिकल' को मात्रा जाँच्ने सामर्थ्य राख्छ ? यो प्रश्न आज झन् सान्दर्भिक छ, जब बालबालिकामा अत्यधिक रंगिन… पुरा पढौ

एक योद्धाकी आमाको बालेन सरकारलाई ‘बधाई र खबरदारि’

काठमाडौं, १३ चैत । शुक्रबार चैत १३ गते नयाँ सरकार गठन भएसँगै एउटा नयाँ युगको शंखघोष भएको महसुस् गरिरहेकी छु । म आत्मादेखि नै खुशी र आशावादी पनि भएकी छु । विगतले मेरो कर्मयोगी पुस्तालाई अन्याय गर्यो । हजार संघर्ष गर्दा पनि आफ्नै देशमा गरिखान नदिएको पीडा मैले पनि भोगेकी छु । आफ्ना नैसर्गिक अधिकारका लागि आवाज उठाएको मेरो कलिलो छोरालाई निर्मम रूपमा गोली हानियो । गोलीको त्यो घाउ अझै ताजा छ । उ जस्तै जिवनभर उपचार गर्नुपर्ने हजारौं नवयुवाहरु… पुरा पढौ

नेपालको आर्थिक रुपान्तरण र विकासको यात्रामा नयाँ सरकारसँग सहकार्य गर्ने चीनको प्रतिबद्धता

काठमाडौं, ११ चैत। चीनले नेपालको आर्थिक रुपान्तरण र विकासको यात्रामा नयाँ सरकारसँग सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ । आगामी पाँच वर्षका निम्ति गठन हुने स्थिर सरकारले दशकौँदेखिको नेपालीको समृद्धि र सुशासनको चाहना पूरा गर्ने विश्वास पनि बेइजिङले व्यक्त गरेको छ । साथै उसले पर्यटन, लगानी र पूर्वाधारमा साझेदारी एवं सहकार्य बढाएर नेपालीको विकासको आकाङ्क्षा साकार पार्न सकिने बताएको छ । मङ्लबार साँझ आफ्नो कार्यालयमा मूलधारका प्रमुख सञ्चारमाध्यमका पत्रकारहरूलाई जनवादी गणतन्त्र चीनको १४औँ राष्ट्रिय जन कंग्रेसको चौथो अधिवेशनबारे जानकारी दिँदै… पुरा पढौ

विश्व पानी दिवस-‘जहाँ पानी बग्छ, त्यहाँ समानता बढ्छ’

काठमाडौं, ८ चैत । विश्व पानी दिवस संयुक्त राष्ट्रसङ्घले १९९० को दशकबाट मनाउन सुरु गरिएको हो । यस वर्ष सन् २०२६ को नारा ‘जहाँ पानी बग्छः त्यहाँ समानता बढ्छ’ भन्नेछ । संयुक्त राष्ट्रसङ्घको नेतृत्वमा रहेको यो विषयवस्तुले ‘जहाँ मानिसहरूलाई सुरक्षित पिउने पानी र सरसफाइको मानवअधिकारको अभाव हुन्छ, त्यहाँ असमानता फस्टाउँछ’, जसको कारण महिला र बालिकाहरूले दुःख भोग्छन् भन्ने तथ्यलाई प्रष्टयाएको छ । विश्वको करिब ७३%–७५% (सन् २०२२) जनसङ्ख्यामा (झण्डै ६ अर्ब मानिस)ले ‘सुरक्षित रूपमा व्यवस्थित’ खानेपानी प्रयोग गरिरहेका थिए, जसको… पुरा पढौ

पुराना दल आत्तिनु र नयाँ मात्तिनु पर्दैन-प्रधानमन्त्री (अन्तर्वार्ता)

काठमाडौं, १ चैत। मुलुकको विषम परिस्थितिमा कार्यकारी प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालेर प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले तोकिएका समयमा प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन गराउने कार्यभार पूरा गर्नुभएको छ । निर्वाचन हुने÷नहुने भन्ने संशयकाबीच यही फागुन २१ गते शान्तिपूर्ण रुपमा निर्वाचन सम्पन्न भएर मतपरिणाम सार्वजनिक भई नयाँ सरकारका गठनको तयारी सुरु भएका बेला प्रधानमन्त्री कार्कीमा एकप्रकारको सन्तोष मिलेको देखिन्छ । निर्वाचन गराउने दायित्व पूरा गर्दा भोग्नुपरेका समस्या, चुनौती र एक पूर्वप्रधानन्यायाधीश प्रधानमन्त्री भएर सरकारको नेतृत्व गर्दाका अनुभूतिबारे प्रधानमन्त्री कार्कीले राससका समाचारदाता कालिका खड्कासँग खुलेर संवाद गर्नुभएको छ… पुरा पढौ

सन्दर्भ अन्तरराष्ट्रिय महिला दिवस-‘अन्धकारमा ज्योति बाल्न सङ्घर्षरत महिला’

काठमाडौं, २४ फागुन । नेपालमा महिलाहरूमा दृष्टिविहीनताको भार पुरुषभन्दा बढी छ । अध्ययनका अनुसार पुरुषभन्दा महिलामा १.३ प्रतिशत गुणाले अन्धोपना हुनसक्ने जोखिम छ । पुरुषभन्दा महिलामा मोतियाबिन्दु, उमेर–सम्बन्धित म्याकुलर डिजेनेरेसन (एएमडी) र आँखा सुक्खा आँखा हुने समस्या बढी देखिन्छन् । महिलामा आँखाको समस्या बढी हुने भए पनि उपचारमा महिलाको पहुँच निकै कम छ । अनुसन्धानका नतिजाले भन्छ, “विभिन्न आर्थिक तथा सामाजिक कारणले पुरुषका तुलनामा महिलामा अन्धोपनको समस्या बढी छ । नेपालमा ४० हजार बढी दृष्टिविहीन रहेकामा झन्डै ६० प्रतिशत महिला… पुरा पढौ

मौनअवधिमा विशेष निगरानीको व्यवस्था गरिएको छ- आयुक्त राणा (अन्तर्वार्ता)

काठमाडौं, १६ फागुन। निर्वाचन आयुक्त सगुन शम्शेर राणाले निर्वाचनको मौनअवधिमा हुनसक्ने चलखेललाई रोक्न विशेष निगरानीको व्यवस्था गरिएको बताउनुभएको छ । उहाँले निर्वाचनमा मौनअवधि प्रचारप्रसार गरेर थाकेका उम्मेवारलाई थकाइ मार्न र शान्त रहन तथा मतदातालाई पनि सोच विचार गरी स्वतन्त्र रूपमा उम्मेदवार छनोट सम्बन्धमा निर्णय प्रदान गरिएको समय भएकाले निर्वाचन आचारसंहिताविपरीतका कुनै कार्य नगर्न अपिल गर्नुभएको छ । आयुक्त राणाले भन्नुभयो, “मौनअवधिमा निर्वाचन आचारसंहिताविपरीत राजनीतिक दल र उम्मेदवारले मतदातालाई प्रभावमा पार्छन् कि भन्ने पाटोमा आयोग सचेत छ । कानुनविपरीतका गतिविधि रोक्न… पुरा पढौ

मार्जिन कारोबार भ्रम र वास्तविकता (विचार)

काठमाडौं, १५ फागुन । नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) ले यही फागुन १ गतेदेखि पुरानो मार्जिन कारोबारसम्बन्धी निर्देशिका २०७४ खारेज गर्दै नयाँ निर्देशिका २०८२ लागू गरेको छ । खासगरी मार्जिन कर्जा पुँजी अपुग भएका तर बजारमा राम्रो अवसर देखेका लगानीकर्ताले पैसाको जोहो गर्ने एक वैकल्पिक उपाय बन्नसक्ने देखिन्छ । एक लगानीकर्ताले मार्जिन कारोबार के हो र कसरी गर्न सकिन्छ ? यसका लागि के चाहिन्छ ? के यो हरेक लगानीकर्ताका लागि लाभदायक छ ? यसका प्राविधिक पक्ष के हुन सक्छ ? यसले… पुरा पढौ

‘लोकतन्त्रका आधार नै युवा पुस्ता हुन्’ (विचार)

काठमाडौं, ६ फागुन । सर्वप्रथमतः लोकतन्त्र दिवसका पावन अवसरमा स्वदेश तथा विदेशमा रहनुभएका सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीमा हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछु । हामीले लोकतन्त्र प्राप्तिका लागि विभिन्न कालखण्डमा भएका जनआन्दोलनहरूमा जीवन आहुति दिने ज्ञात–अज्ञात सहिदहरूको योगदानलाई सधैँ उच्च सम्मानका साथ स्मरण गर्नुपर्छ । उनीहरूको त्याग र बलिदानले नै आजको उपलब्धि सम्भव भएको हो । तसर्थ, उनीहरूको योगदानको सम्मान गर्दै लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यतालाई व्यवहारमा उतार्नु हाम्रो साझा जिम्मेवारी हो । लोकतान्त्रिक संस्थाहरूलाई सुदृढ गर्दै संविधानको प्रभावकारी कार्यान्वयनमार्फत स्थायित्व, सुशासन र विकास… पुरा पढौ