कला / शैली

नवरात्रको चौथो दिनः कुष्माण्डा देवीको पूजा गरिँदै

काठमाडौ, २८ असोज । नवरात्रको चौथो दिन दसैँ घर वा पूजा कोठामा नौ दुर्गामध्येकी चौथो कुष्माण्डा देवीको विधिपूर्वक पूजा आराधना गरिँदै छ । प्रत्येक वर्ष आश्विन शुक्ल चतुर्थी अर्थात् दुर्गा पक्षको चौथो दिन कुष्माण्डा देवीको विधिपूर्वक पूजा आराधना गर्ने शास्त्रीय विधि छ । आध्यात्मिक, आधिभौतिक र आधिदैविक यी तीन तापलाई कुष्मा भनिन्छ । नवदुर्गा मध्येकी चौथो देवी कुष्माण्डाले शरणमा आएका भक्तको तीनै ताप हरिदिने भएकाले यो नामाकरण भएको हो । कुष्माण्डाले सुराले भरिएका घडा तथा रगतयुक्त पात्र धारण गर्ने विभिन्न… पुरा पढौ

नवरात्रको तेस्रो दिनः चन्द्रघण्टा देवीको विशेष पूजा आराधना गरिँदै

काठमाडौं, २७ असोज। नवरात्रको तेस्रो दिन आज दसैँघर वा पूजा कोठामा नौ दुर्गामध्येकी तेस्रो चन्द्रघण्टा देवीको विधिपूर्वक पूजा आराधना गरिँदै छ । नवदुर्गामध्येकी तेस्रो देवी चन्द्रघण्टाले हातमा चन्द्रमाको आधार भएको घण्ट लिने भएकाले नै यिनको नाम चन्द्रघण्टा रहन गएको भन्ने विभिन्न पौराणिक एवं धर्मशास्त्रमा उल्लेख छ । देवीको पूजा आराधनाले शक्ति प्राप्त हुने भएकाले नवरात्रका अवसरमा विशेष पूजा आराधना गर्ने गरिएको नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय वाल्मीकि विद्यापीठका सेवा निवृत्त प्राध्यापक तोयराज नेपालले जानकारी दिनुभयो । मार्कण्डेय पुराणमा ‘चन्द्रः घण्टायां यस्याः सा’… पुरा पढौ

दुर्गा पक्षको दोस्रो दिनः ब्रह्मचारिणी देवीको पूजा आराधना गरिँदै

काठमाडौं, २६ असोज । नवरात्रको दोस्रो दिन आज दसैँ घर वा पूजा कोठामा नौ दुर्गामध्येकी दोस्रो ब्रह्मचारिणी देवीको पूजा आराधना गरिँदैछ । नवरात्रको पहिलो दिन आइतबार दसैँ घर वा पूजा कोठामा वैदिक विधिपूर्वक घटस्थापना गरी जौँको जमरा राखिएको थियो । त्यसै दिन घटस्थापना गरिएको स्थानमा नौ दुर्गामध्येकी पहिलो देवी शैलपुत्रीको आह्वान गरी विधिपूर्वक पूजा आराधना गरिएको थियो । दोस्रो दिन आज पूजास्थलमा ब्रह्मचारिणी देवीलाई आह्वान गरी विधिपूर्वक पूजा आराधना गर्न लागिएको हो । नवरात्रका नौ दिन घटस्थापना गरिएको स्थलमा दुर्गा… पुरा पढौ

नवरात्रको पहिलो दिन आज घटस्थापना, शैलपुत्रीको पूजा गरिँदै

काठमाडौं, २५ असोज। नवरात्रको पहिलो दिन आज नेपालीले घरघरमा घटस्थापनासहित जमरा राखेर शैलपुत्रीको आह्वान गरी विधिपूर्वक पूजाआराधना गर्दैछन् । घरको पूजाकोठा वा दसैँघरमा विधिपूर्वक घटस्थापना गरेपछि शैलपुत्री को आह्वान गरी पूजाआराधना गरिन्छ । शैलपुत्री नवदुर्गाका नौ स्वरूपमध्ये प्रथम हुन् । गिरिराज हिमालयकी पुत्री पार्वती नै शैलपुत्री भएको उल्लेख देवीकवच, मार्कण्डेय पुराणलगायत ग्रन्थमा गरिएको छ । पुरा पढौ

कात्तिक १३ देखि १५ गतेसम्म ‘काठमाडौं फिल्म फेस्टिभल’ हुने

काठमाडौं, २३ असोज । काठमाडौं महानगरपालिकाले आगामी कात्तिक १३, १४ र १५ गते ‘काठमाडौं फिल्म फेस्टिभल’ आयोजना गर्ने भएको छ । महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले फिल्म महोत्सवमार्फत नेपाली चलचित्र क्षेत्रको प्रवर्धन, स्थानीय कलाकारको सम्मान तथा काठमाडौंसहित देशभरका कला, संस्कृति र सम्पदालाई अन्तर्राष्ट्रिय जगत्मा चिनाउने उद्देश्य राखिएको बताएकी छन् । काठमाडौं फिल्म फेस्टिभलबारे जानकारी दिन आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै डंगोलले तीन दिनसम्म काठमाडौंका विभिन्न स्थानमा फरक–फरक कार्यक्रम सञ्चालन गरिने जानकारी दिइन् । महोत्सवको पहिलो दिन खुला स्थानमा चलचित्र प्रदर्शन (ओपन एयर… पुरा पढौ

‘लमजुङ दरबार’सँगै बाँचेको माया

लमजुङ, २३ असोज । ‘गाउँसहरमा लमजुङ दरबार...’ गीतका यी शब्दसँगै लमजुङको साङ्गीतिक पहिचानका रूपमा सम्झिने नाम हो– वरिष्ठ लोकगायिका माया गुरुङ । लामो समयदेखि लोकगीत, सङ्गीतको यात्रामा रहनुभएकी गुरुङका लागि गीत मनोरञ्जनको माध्यममात्रै बनेन, जीवन जिउने आधार र पहिचानको हिस्सा पनि बन्यो । बेँसीसहर नगरपालिका–५ नाल्मामा जन्मनुभएकी गुरुङले करिब १२ वर्षको उमेरदेखि गाउँघरका रोदी, मेलापात, विवाह तथा पूजापर्वमा गीत गाउन थाल्नुभएको थियो । त्यतिबेला गीत गाएबापत पारिश्रमिक पाइँदैनथ्यो । कतिपय ठाउँमा आवातजावत खर्चसमेत नपुग्ने अवस्था थियो । परिवार र आफन्तको… पुरा पढौ

विन्ध्यवासिनी नवदुर्गा महोत्सव २०८३ को तयारी पूरा, घटस्थापनामा शोभायात्रा र महायज्ञ हुने

पोखरा, २२ असाेज । विन्ध्यवासिनी धार्मिक क्षेत्र विकास समितिले यस वर्षको बडादसैँको अवसरमा आयोजना गर्न लागेको 'विन्ध्यवासिनी नवदुर्गा महोत्सव २०८३' को सम्पूर्ण तयारी पूरा भएको जनाएको छ। समितिले पोखरामा पत्रकार भेटघाट (पत्रकार सम्मेलन) को आयोजना गर्दै महोत्सवबारे विस्तृत जानकारी गराएको हो। वि.सं. २०६४ सालदेखि निरन्तर आयोजना हुँदै आएको यो महोत्सव विगत दुई वर्ष (वि.सं. २०८१ मा राष्ट्रिय शोक र २०८२ मा विषम परिस्थितिका कारण) शोभायात्रा स्थगित भएकोमा यस वर्ष भने भव्य रूपमा आयोजना गर्न लागिएको समितिका अध्यक्ष गणेश बहादुर श्रेष्ठले… पुरा पढौ

चुदारोका भरमा जोगिँदै ठेकी बनाउने परम्परा

धनकुटा, २२ असोज। आधुनिक प्रविधि र विद्युत्बाट चल्ने उपकरणको प्रयोग बढ्दै गएको अहिलेको समयमा पनि जिल्लाको केही ग्रामीण भेगमा परम्परागत सीप र प्रविधिको जगेर्ना भइरहेको छ । विशेषगरी ठेकी निर्माणमा अहिले पनि पानी र चुदारोको प्रयोग गरिँदै आएको छ । यसले स्थानीय संस्कृति र परम्परालाई जीवन्त राखेको छ । महालक्ष्मी नगरपालिका वडा नं ४ का दीर्घबहादुर पौडेल एक वर्षेमा करिब १०० ठेकी बनाउँदै आउनुभएको छ । उहाँले फुर्सदका समयमा मात्रै ठेकी बनाउने काम गर्दै आएको बताउनुभयो । खेतीपातीको याममा लगाउने… पुरा पढौ

यस वर्ष टीकाको उत्तम साइत कात्तिक ४ गते बिहान १०:२६ मा

काठमाडौं, २१ असाेज। नेपालीहरूको महान् चाड बडादशैंको टीकाको उत्तम साइत यस वर्ष कात्तिक ४ गते मंगलबार बिहान १० बजेर २६ मिनेटमा जुरेको छ। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले बडादशैंका विभिन्न धार्मिक तथा सांस्कृतिक विधिका लागि शुभसाइत सार्वजनिक गर्दै सो जानकारी दिएको हो। समितिले सार्वजनिक गरेको तालिका अनुसार यस वर्षको दशैंका मुख्य शुभसाइतहरू यस प्रकार रहेका छन्: घतस्थापना (असोज २५, आइतबार): बिहान ११:४७ बजे (वैदिक विधिपूर्वक दियो, कलश, गणेश स्थापना गरी जमरा राखिने)। फूलपाती भित्र्याउने (असोज ३१, शनिबार): बिहान ७:३७ बजे।… पुरा पढौ

युवा पुस्ताको काँधमा ‘लाखे नाँच’को विरासत

दमौली (तनहुँ), १४ असोज । लाखेको मुखौटा लगाएर जब युवा नाच्न थाल्छन्, वरपरको वातावरण एकाएक उल्लासमय बन्छ । परम्परागत वेशभूषा, बाजागाजा र नृत्यको तालमेलले पुस्तौँदेखि चलिआएको नेवा समुदायको सांस्कृतिक विरासतलाई जीवन्त बनाइदिन्छ । व्यास नगरपालिकाका विभिन्न टोलमा देखिने लाखे नाचको विशेषता केवल परम्परागत नृत्यको प्रस्तुति मात्र होइन, यसमा नयाँ पुस्ताको बढ्दो सहभागिता र अग्रजबाट युवामा भइरहेको सांस्कृतिक पुस्तान्तरण पनि हो । नेवा समुदायको मौलिक संस्कृति र परम्पराको महत्वपूर्ण हिस्सा मानिने लाखे नाच संरक्षणमा व्यासका युवायुवती सक्रिय भएका छन् । नेवाः… पुरा पढौ