विचार / वार्ता

लगानीको वातावरण बनाए आर्थिक वृद्धिको लक्ष्य सजिलै हासिल हुन्छ: अध्यक्ष ढकाल (अन्तर्वार्ता)

काठमाडौं, २३ वैशाख। चन्द्रप्रसाद ढकाल नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घको अध्यक्षको तीनवर्षे कार्यकाल सकेर बिदा हुँदै हुनुहुन्छ । महासङ्घको ६०औँ साधारणसभा राजधानीमा जारी नै छ, यो समाचार तयार पार्दासम्म अध्यक्ष बाहेकका अन्य पदाधिकारी तथा केन्द्रीय सदस्यहरुको मतगणना भइरहेको छ । महासङ्घको अध्यक्षका हैसियतले वार्षिक साधारणसभाको उद्घाटन सत्रमा राख्नुभएको धारणामा ढकालले आफ्नो कार्यकालमा आर्थिक सङ्कटका अनेक अप्ठ्याराहरु झेल्नुपरेको अनुभव सुनाउनुभएको थियो । कोभिड महामारीबाट भर्खरै तङ्ग्रँदै गरेको अर्थतन्त्रमाथि रुस युक्रेन युद्धको प्रभाव हुँदै यता देशभित्रको राजनीतिक अस्थिरता लगायतका विविध आन्तरिक कारणले नेपालको… पुरा पढौ

माइतीघर मण्डलामा दीपाः सरकार, कोठा खाली छ ? (आलेख)

काठमाडौं, २१ वैशाख। काठमाडौंको मुटुमा छ माइतीघर मण्डला–जहाँ कहिले विद्रोह, कहिले पीडा त कहिले आशाका आवाजहरू पोखिन्छन् । त्यसको केही कदम पर उभिएको छ सिंहदरबार–सत्ता, शक्ति र प्रशासनिक केन्द्र । त्यही केन्द्रभित्रै छ अचेल संसद् । नजिकै छ सर्वोच्च अदालत । राज्यका यी तीनै अङ्गले प्रत्यक्ष सुन्ने र देख्ने विश्वास भएरै होला, माइतीघर मण्डलामा दिनहुँजसो कुनै न कुनै नागरिक र नागरिक समूह आन्दोलनमा हुन्छन् । यो उहिल्यैदेखि नागरिक आवाज मुखरित गर्ने ‘साझा थलो’ बनिरहेको छ । यहाँ बोलिने कतिपय आवाजले… पुरा पढौ

विकास कि बिचल्ली ? सुकुम्बासी बस्तीमा डोजर र संवैधानिक नैतिकताको कसी

काठमाडौं, १९ वैशाख । काठमाडौं महानगरपालिका लगायत देशका विभिन्न शहरी क्षेत्रमा यतिबेला 'डोजर अभियान' चर्चा र विवादको केन्द्रमा छ। सार्वजनिक जग्गा संरक्षण गर्ने राज्यको दायित्व र नागरिकको बाँच्न पाउने मौलिक हकबीचको टकरावले एउटा गम्भीर संवैधानिक र मानवीय प्रश्न उब्जाएको छ। यस विषयलाई विकास, कानुनी शासन र मानवअधिकारको त्रिकोणात्मक कोणबाट विश्लेषण गर्नु सान्दर्भिक देखिन्छ। १. संवैधानिक प्रत्याभूति र मौलिक हकको प्रश्न नेपालको संविधान (२०७२) ले नागरिकका आधारभूत अधिकारलाई धारा १६ देखि ४६ सम्म स्पष्ट रूपमा लिपिबद्ध गरेको छ। हालको डोजर अभियानले… पुरा पढौ

नेपाली स्वाद-मस्कोको एक्लो नेपाली रेष्टुरेन्ट ‘करि हाउस’

मस्को (रसिया), १८ वैशाख। सन् २०२६, अप्रिलको मध्यतिर । राजधानी मस्कोमा घाम र छाँयाको लुकामारी चलिरहेको थियो । चिसो हावा कहिले मन्द त कहिले उडाउला जस्तो गरी चल्थ्यो । रुसी नागरिकका अनुसार यो मस्कोको ‘समर सिजन’ थियो । उनीहरु यो त हाम्रा लागि सबैभन्दा राम्रो मौसम हो, अन्य समयमा यहाँ घुँडासम्म हिँउ पर्नु सामान्य हो भन्दै थिए । यही चिसो मौसममा रिम्साय मेट्रो स्टेसन नजिकैको नेपाली रेष्टुरेन्ट ‘करि हाउस’मा नेपालीहरुको जमघट बाक्लो हुँदै थियो । ‘करी हाउस’ मस्कोमा अहिले सञ्चालन… पुरा पढौ

शैक्षिक क्षेत्रमा अन्योल: ‘एकेडेमी सञ्चालक मारमा परे’-पुरन श्रेष्ठ

पोखरा, १८ वैशाख । सरकारले हालै जारी गरेको शैक्षिक परिपत्र र नीतिगत परिवर्तनका कारण नेपालको निजी शैक्षिक क्षेत्रमा ठुलो हलचल पैदा भएको छ। बिगत २५ वर्षदेखि पाेखरा रानीपाैवामा सञ्चालन हुँदै आएकाे मार्गदर्शन एकेडेमीका प्रबन्ध निर्देशक पुरन श्रेष्ठले सरकारको पछिल्लो कदमले वर्षौँदेखि सञ्चालनमा रहेका एकेडेमीहरू र विद्यार्थीको भविष्य अन्योलमा परेको बताउनुभएको छ। एकेडेमीहरूको अस्तित्व संकटमा देशभर झन्डै ९२४ वटा एकेडेमीहरू विधिवत् रूपमा दर्ता भएर सञ्चालनमा छन्। सरकारलाई नियमित कर तिर्दै आएका यी संस्थाहरूलाई अचानक 'ब्रिज कोर्स' र तयारी कक्षाहरू सञ्चालनमा कडाइ… पुरा पढौ

पश्चिम एशिया द्वन्द्वको मारमा नेपालको पर्यटन क्षेत्र

काठमाडौं, १७ वैशाख। पश्चिम एशियामा विगत केही हप्तादेखि भू–राजनीतिक तनाव बढिरहँदा यसको असर नेपालका अन्य क्षेत्रहरुका अतिरिक्त पर्यटन क्षेत्रमा पनि देखिएको छ । अमेरिका, इजरायल र इरानमा जारी द्वन्द्व र अस्थिरताको असर नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा देखिएको हो । नेपालमा पर्यटकीययाम सुरु भएपनि पश्चिम एशियामा जारी तनावले नेपाल घुम्न आउन चाहेका विदेशी पर्यटकले पनि भ्रमणको योजना पछि सारेका पाइएको छ । नेपाल एशोसियसन टुर्स एण्ड ट्राभल्स एजेन्ट्स (नाट्टा)का पूर्वअध्यक्ष सिएन पाण्डे पश्चिम एशियाको समस्याले संयुक्त अरब इमिरेट्स, कतार र टर्कीजस्ता ‘ट्रान्जिट… पुरा पढौ

के एआईले जागिर खाइदिन्छ ? (विचार)

काठमाडौं, ३ वैशाख । काकरभिट्टादेखि क्यालिफोर्नियासम्म एउटै प्रश्न छ के आर्टिफिशल इन्टेलिजन्स (एआई) अर्थात कृतिम बुद्धिमताले जागिर खाइदिन्छ ? यसको प्रष्ट जवाफ हो खाइदिन्छ तर एआईले होइन, एआई जान्ने मान्छेले नजान्नेको जागिर खाइदिन्छन् । नेपालका लागि असली खतरा एआई होइन—असली खतरा एआईको युगमा पनि पुरानो शीपमै अडिइरहनु हो । जसले एआईलाई अस्त्र बनाउँछ, उसका लागि यो युग, अवसरको हो । जसले आँखा चिम्लेर बस्छ, उसका लागि यो युग, विस्थापनको समय बन्न सक्छ । प्रश्न “के एआईले जागिर खान्छ ?” भन्ने… पुरा पढौ

वर्षान्त : २०८२ राजनीतिक ‘सुनामी’को वर्ष

काठमाडौँ, ३० चैत । राजनीतिक दृष्टिले वर्ष, २०८२ निकै उथलपुथलपूर्ण रह्यो । तर वर्षको अन्त्यतिर मुलुकको शान्ति, स्थायित्व र समृद्धिका लागि नयाँ जनादेशसहित स्पष्ट मार्गनिर्देश प्राप्त भयो । वर्ष २०८२ को मध्यतिर ‘जेनजी’ को विद्रोहपूर्ण आन्दोलनले एउटा मार्गबाट हिँडिरहेको राजनीतिलाई नयाँ शिराबाट अघि बढाउन हस्तक्षेपकारी भूमिका निर्वाह गरेको छ । जेनजी आन्दोलनकै बलमा तत्कालीन सरकार विस्थापन र प्रतिनिधिसभा विघटन भई पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा गठित नागरिक सरकारले फागुन २१ गते प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन सम्पन्न गराएपछि मुलुकले नयाँ सरकार प्राप्त ग¥यो ।… पुरा पढौ

आर्थिक समृद्धिको आधार जडीबुटीः प्रशोधन र ‘ब्रान्डिङ’मा जोड

काठमाडौं, २९ चैत। अमूल्य जडीबुटी तथा जैविक विविधताका दृष्टिले हाम्रो मुलुक विश्वको समृद्ध देश मानिए पनि स्वदेशी जडीबुटीको प्रयोग प्रचुरमात्रामा नहुँदा राष्ट्रलाई आर्थिक विकासको बाटोमा अग्रसर गराउने प्रयत्न साकार भएको छैन । कच्चा पदार्थका रूपमा निर्यात हुँदै आएको जडीबुटीलाई ब्रान्डिङ गरेर मुलुकको आर्थिक समृद्धिको आकाङ्क्षा पूरा गर्न सकिने वनस्पति जगत्का जानकारका साथै व्यापारी र जडीबुटीमा सरोकार भएकाहरूले बताएका छन् । उपलब्ध स्रोतको सही उपयोग गरेर स्वदेशमा बृहत् आयुृर्वेद अस्पताल र औषधि उद्योग सञ्चालन गर्न सकिने उनीहरूको कथन छ । हामी… पुरा पढौ

आज सिँचाइ दिवस : अझै कृषि योग्य जमिनमा सिँचाइको सुबिधा पुर्‍ याउन चुनौती

काठमाडौं, २५ चैत । सिँचाइ दिवस तथा जलस्रोत तथा सिँचाइ विभागको स्थापना दिवस ‘जलस्रोतको व्यवस्थित उपयोग, समृद्ध देश निर्माणमा सहयोग’ भन्ने नाराका साथ विविध कार्यक्रम आयोजना गरी आज मनाइँदै छ । तत्कालीन सरकारले २००९ सालमा नहर विभागको स्थापना गरेर कृषि जमिनमा सिँचाइको थालनी गरेको थियो । सोही अवसरको सन्दर्भलाई लिएर सरकारले सिँचाइ दिवस मनाउँदै आएको छ । सिँचाइको संस्थागत विकासका क्रममा नहर विभाग, सिँचाइ तथा खानेपानी विभाग, सिँचाइ तथा जलवायु विज्ञान विभाग हुँदै २०४४ सालमा सिँचाइ विभागमा रुपान्तरण भएको थियो… पुरा पढौ