विचार / वार्ता

विदेशी स्टारको सहभागिताले एनपिएलको दायरा बढ्दै (आलेख)

काठमाडौं, ६ असोज। नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) को पहिलो र दोस्रो संस्करणले नेपाली क्रिकेटमा फ्रेन्चाइज क्रिकेटको आधार तयार गर्‍यो । अब तेस्रो संस्करणतर्फ अघि बढ्दै गर्दा लिगको महत्वपूर्ण पक्ष विदेशी खेलाडीको सहभागिता बन्न पुगेको छ । विदेशी खेलाडी एनपिएलमा जोडिनु नौलो कुरा नभए पनि अन्तरराष्ट्रिय क्रिकेटमा स्थापित र दर्शकमाझ परिचित स्टारको सङ्ख्या बढ्दै जाँदा त्यसको प्रभाव लिगमा बढिरहेको छ । लिगको टोलीहरूबीच पनि चर्चित खेलाडीलाई भित्र्याउन तीव्र प्रतिस्पर्धा भइरहेको छ । अनुभवी विदेशी खेलाडीको आगमनले नेपाली खेलाडीले उनीहरूबाट सिक्ने अवसर,… पुरा पढौ

नेपालले पाउनुपर्ने जलवायु न्याय (विचार)

काठमाडौं, २७ भदौ । जलवायु परिवर्तनको गम्भीर प्रभावका कारण नेपाल दोहोरो मारमा परेको दृष्टान्त त विश्वसामु छर्लङ्ग नै छ । एकातर्फ जलवायु परिवर्तनका कारकका रुपमा योगदान नै नरहेकोअर्थात् अति नगण्य रहेको भए पनि हामी बारम्बार जलवायुजन्य सङ्कटमा परिरहेका छौँ भने अर्कातर्फ हामी ती सङ्कटसँग जुध्नका लागि पनि आवश्यक स्रोतको अभाव झेलिरहेका छौँ । यो वास्तविकताको पछिल्लो उदाहरण नेपालले भोटेकोशीले निम्त्याएको पछिल्लो प्रलय पेस गर्दा पनि हुन्छ । किनभने हिमनदी बढेर होस् या हिमालमा बनेको हिमताल फुटेर आएको बाढीले अहिले रसुवा… पुरा पढौ

कोरला नाका बन्दै नेपाल-चीन व्यापारको मुख्य आधार(आलेख)

मुस्ताङ, २५ भदौ । उत्तरी छिमेकी मुलुक चीनसँगको व्यापारिक गतिविधिमा नेपाल–चीन उत्तरी कोरला नाका यतिबेला मुख्य र भरपर्दो विकल्पका रूपमा उक्लिएको छ। लगातारको बाढीपहिराका कारण तातोपानी र रसुवागढी नाका पूर्ण रूपमा ठप्प बनेपछि उत्तरी सीमाका अन्य नाकाको भारसमेत सम्हाल्दै कोरला नाका व्यापक चलायमान बनेको छ। केही वर्ष अघिसम्म उपल्लो मुस्ताङका लोमान्थाङ र लोघेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिकाका बासिन्दाका लागि मात्र सीमित रहेको यो नाकामा अहिले सडकमार्ग ढाक्ने गरी मालवाहक कन्टेनर र विद्युतीय सवारी साधन (इभी) को बाक्लो उपस्थिति छ। चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा… पुरा पढौ

रसुवा बाढीबाट सिक्नुपर्ने पाठ (आलेख)

सोलुखुम्बु, २३ भदौ। रसुवाको हिमाली क्षेत्रमा गत भदौ १० गते आएको आकस्मिक बाढीले हिमाली जिल्लामा विपद्को जोखिम र त्यसको पूर्वानुमान तथा व्यवस्थापनमा थप सजग हुनुपर्ने सन्देश दिएको छ । यस घटनाले हिमताल विस्फोट मात्रै नभई हिमपहिरो, पहिरो, चट्टान खस्ने, नदी थुनिने तथा अत्यधिक वर्षाजस्ता कारणबाट पनि हिमाली क्षेत्रमा एक्कासि ठूलो विपद् निम्त्याउन सक्ने देखाएको छ । सगरमाथाको जिल्ला सोलुखुम्बु पनि यस्ता जोखिमबाट अछुतो छैन । जिल्लाको खुम्बु क्षेत्रमा विगतमा हिमताल विस्फोट तथा त्यसबाट उत्पन्न बाढीका घटना भइसकेका छन् । सन्… पुरा पढौ

संकटमा सहकार्य : ‘पीडितको सहारा बनौँ, पुनर्निर्माणमा जुटौँ’-शंकर भण्डारी

काठमाडाैं, ११ भदाै । नेपालका विभिन्न भूभागमा आएको विनाशकारी बाढी र पहिरोले ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍याउँदै देशैभर गम्भीर र दुःखद् वातावरण सिर्जना गरेको छ। कैयौँ नागरिक प्रभावित भएका छन्; धेरै परिवारले आफ्ना प्रियजन गुमाएका छन् भने कतिपय घाइते र सम्पर्कविहीन अवस्थामा छन्। सडक, पुल, विद्युत्, सञ्चार, घरबस्ती तथा अन्य भौतिक संरचनामा अपूरणीय क्षति पुगेको छ। यस्तो संवेदनशील परिस्थितिमा आरोप-प्रत्यारोप र राजनीतिक विवादमा अल्झिनुको साटो पीडितको जीवन रक्षा, घाइतेको उपचार, द्रुत राहत र सम्मानजनक पुनर्स्थापना लागि सम्पूर्ण देश एक ढिक्का भएर… पुरा पढौ

कृषितर्फ आकर्षित हुँदै भोजपुरका किसान (आलेख)

भोजपुर, ४ भदौ। जिल्लामा सञ्चालन भएका विभिन्न अनुदान तथा प्राविधिक सहयोगका कार्यक्रमले किसानलाई व्यावसायिक कृषितर्फ आकर्षित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन् । कृषि उत्पादनका लागि आवश्यक सिँचाइ पूर्वाधार, उन्नत बिरुवा, कृषि यान्त्रीकरण, प्रशोधन तथा बजारीकरणमा सहयोग उपलब्ध हुन थालेपछि जिल्लाका किसान परम्परागत निर्वाहमुखी खेतीबाट व्यावसायिक उत्पादनतर्फ उन्मुख हुन थालेका हुन् । कृषि क्षेत्रलाई स्थानीय अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा विकास गर्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएका कार्यक्रमबाट सुन्तला, अलैँची, तरकारी, खुर्सानीलगायत नगदे तथा व्यावसायिक बालीको क्षेत्र विस्तार हुन थालेको छ । अनुदानसँगै प्राविधिक… पुरा पढौ

देश विदेश डाक्टर पठाउँदै जुम्ला (आलेख)

कर्णाली, १ भदौ। कर्णाली भन्ने बित्तिकै धेरैको दिमागमा विकट, अभाव, गरिबी, भोकमरी, अशिक्षा र रोगले ग्रसित क्षेत्र भन्ने मात्र आउँछ । कठिन, असहज र दुःख भोग्ने थलोको रुपमा बुझाउँछ । आज पनि कर्णालीप्रति हेर्ने अधिकांशको नजर सकारात्मक देखिदैन । त्यसमा अझ माथिल्लो कर्णाली भनेपछि धेरैले नाक खुम्च्याउने गर्दछन् । यद्यपि, कर्णालीको विगत अपेक्षा गरेभन्दा बढी फेरिएको छ । विगतमा जिल्ला अस्पताल हुँदा एकजना डाक्टर हुन्थे, जो धेरै समय जुम्लामा बस्दैनथे । स्नातक तहको सिकारु एक जना डाक्टर पाउँदा पनि जुम्लाले… पुरा पढौ

चिचिला गाउँपालिका: विश्व पर्यटन गन्तव्यको बास्केट बन्दै

काठमाडाैं, २२ साउन । कान्छा छोरा प्रभातको जन्मदिन मनाउन आज मलाई आफ्नै जन्मभूमि चिचिलातिर लैजान मन लाग्यो। उसले पनि खाना खाने क्रममा मकालु हीरक पार्क जाने रहर सङ्केत गरेको थियो। आखिर भोलिदेखि त उसको स्कूल खुल्छ नै, त्यसैले 'आजै गइहालौँ न त' भन्ने भयो। सङ्खुवासभा जिल्लाको सदरमुकाम खाँदबारीबाट उत्तरतिर अवस्थित छ— सानो तर मनमोहक गाउँपालिका चिचिला। उत्तर-दक्षिण राजमार्ग समातेर सवारी साधनमा जाने हो भने खाँदबारीबाट आधा घण्टामै आरामले चिचिला बजार पुगिन्छ। चिचिला बजारबाट मूल बाटो नछोडी ५ मिनेट जति अगाडि… पुरा पढौ

सूचनाको बाढीमा सत्यको खोजी: हरारीको ‘नेक्सस’ पढेपछि…

काठमाडौं, ९ साउन । हामी यस्तो समयमा बाँचिरहेका छौँ, जहाँ सूचना पाउन कठिन छैन; कठिन त सही सूचना चिन्न, त्यसको अर्थ बुझ्न र त्यसका आधारमा विवेकपूर्ण निर्णय गर्न भएको छ। बिहान आँखा खुल्नासाथ मोबाइलको स्क्रिनमा समाचार, विज्ञापन, राजनीतिक प्रतिक्रिया, भिडियो, सूचना र अफवाहको अनन्त प्रवाह सुरु हुन्छ। केही सामग्री मानिसले तयार गरेका हुन्छन्, केही एल्गोरिदमले छानेका हुन्छन् र केही त कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) ले नै निर्माण गरेका हुन्छन्। हामीले आफूले खोजेको सूचना पाइरहेका छौँ कि कुनै अदृश्य प्रणालीले हाम्रो ध्यान,… पुरा पढौ

‘दुई तिहाइको राजनीतिक अंकगणित र सेयर बजारको मौनता’

काठमाडौं, २२ असार । नेपाली राजनीतिको इतिहासमा 'स्थिरता' सधैँ सबैभन्दा महँगो र दुर्लभ वस्तु रहँदै आयो। पटक-पटक सरकार परिवर्तन भइरहने र नीतिगत अस्थिरताले पिरोलिएको मुलुकमा जब दुई तिहाइ बहुमतको शक्तिशाली सरकार गठन भयो, तब आम नागरिक र विशेष गरी पूँजी बजारका लगानीकर्तामा एउटा ठूलो आशाको सञ्चार भएको थियो। गणितीय रूपमा यो सरकार यति बलियो छ कि यसले मुलुकको आर्थिक संकुचनलाई चिर्न र थला परेको निजी क्षेत्रलाई पुनर्जीवित गर्न जुनसुकै कठोर तर सही निर्णय लिन सक्छ। यही अपेक्षाका कारण सरकार गठनको… पुरा पढौ